अवकाश संशोधनाच्या इतिहासात महत्त्वाचा टप्पा गाठत आर्टेमिस II चंद्र मोहीम अधिकृतपणे सुरू झाली आहे. जवळपास ५० वर्षांनंतर प्रथमच मानवासह चंद्राभोवती उड्डाण करण्यात येत असून, ही मोहीम भविष्यातील दीर्घकालीन चंद्र आणि मंगळ मोहिमांसाठी निर्णायक मानली जात आहे.
SLS रॉकेटद्वारे यशस्वी प्रक्षेपण
अमेरिकेतील फ्लोरिडा राज्यातील केनेडी स्पेस सेंटर येथून SLS (Space Launch System) रॉकेटचे यशस्वी प्रक्षेपण करण्यात आले. या शक्तिशाली रॉकेटद्वारे Orion spacecraft मध्ये चार अंतराळवीरांना चंद्राभोवतीच्या नियोजित प्रवासासाठी पाठवण्यात आले.
ही मोहीम केवळ उड्डाण नसून, संपूर्ण प्रणालीची प्रत्यक्ष चाचणी आहे, ज्यामध्ये अंतराळवीरांची सुरक्षितता, यानाची कार्यक्षमता आणि भविष्यातील मोहिमांसाठी आवश्यक तंत्रज्ञानाची पडताळणी केली जाणार आहे.
१० दिवसांचा महत्त्वपूर्ण अंतराळ प्रवास
ही मोहीम सुमारे १० दिवसांची असून यात चार अनुभवी अंतराळवीर सहभागी आहेत:
Reid Wiseman
Victor Glover
Christina Koch
Jeremy Hansen (Canadian Space Agency)
या मोहिमेत प्रथमच मानवासह जीवनरक्षण प्रणाली (Life Support System) चाचणी केली जात आहे, जी भविष्यातील दीर्घकालीन चंद्र व मंगळ मोहिमांसाठी अत्यावश्यक आहे.
कक्षेत प्रवेश आणि तांत्रिक प्रक्रिया
उड्डाणानंतर काही वेळातच Orion यानाने आपल्या सोलर पॅनल्स सक्रिय केले, ज्यामुळे त्याला सूर्यापासून ऊर्जा मिळू लागली. त्यानंतर यान पृथ्वीभोवती अंडाकृती (Elliptical Orbit) कक्षेत प्रवेश करते.
यानंतर दुसऱ्या टप्प्यातील इंजिन फायरिंगद्वारे Orion यानाला पृथ्वीपासून सुमारे ४६,००० मैल अंतरावरील उच्च कक्षेत पाठवले जाईल. या टप्प्यानंतर यान स्वतंत्रपणे पुढील प्रवास सुरू करेल.
CubeSats आणि वैज्ञानिक संशोधन
या मोहिमेदरम्यान विविध देशांनी तयार केलेले छोटे उपग्रह (CubeSats) अवकाशात सोडले जाणार आहेत. हे उपग्रह वैज्ञानिक प्रयोग आणि नवीन तंत्रज्ञानाची चाचणी करण्यासाठी वापरले जातील.
चंद्राभोवती उड्डाण आणि निरीक्षण
६ एप्रिल रोजी नियोजित चंद्राभोवतीच्या उड्डाणादरम्यान अंतराळवीर चंद्राच्या पृष्ठभागाचे निरीक्षण करतील. विशेष म्हणजे, काही भाग असे आहेत जे मानवांनी यापूर्वी कधीही प्रत्यक्ष पाहिलेले नाहीत.
या वेळी घेतलेले फोटो, निरीक्षणे आणि वैज्ञानिक डेटा भविष्यातील Moon Mission साठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
पृथ्वीवर पुनरागमन
यशस्वी उड्डाणानंतर Orion यान पृथ्वीवर परत येईल आणि पॅसिफिक महासागरात सुरक्षित लँडिंग (Splashdown) करेल.
भविष्यातील मोहिमांसाठी मजबूत पाया
NASA Artemis Program अंतर्गत ही मोहीम पुढील मोठ्या मोहिमांची सुरुवात मानली जाते. भविष्यात मानवाला चंद्रावर कायमस्वरूपी ठेवण्याचे आणि त्यानंतर मंगळ ग्रहावर मोहिम राबवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
आर्टेमिस II चंद्र मोहीम ही केवळ एक उड्डाण चाचणी नसून, अवकाश संशोधनाच्या नव्या युगाची सुरुवात आहे. विज्ञान, तंत्रज्ञान आणि मानवाच्या जिज्ञासेचा संगम असलेली ही मोहीम जगासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
