नाशिकमध्ये चौथे विश्व मराठी संमेलन २०२६; मराठी भाषा आणि संस्कृतीच्या जागतिक प्रसारासाठी भव्य आयोजन

मराठी भाषा, साहित्य आणि संस्कृतीचा जागतिक पातळीवर गौरव वाढवण्याच्या दृष्टीने विश्व मराठी संमेलन २०२६ नाशिक येथे भव्य स्वरूपात आयोजित करण्यात येणार आहे. हे चौथे विश्व मराठी संमेलन २७, २८ फेब्रुवारी आणि १ मार्च २०२६ या कालावधीत पार पडणार असून, संपूर्ण महाराष्ट्रासह देश-विदेशातील मराठी बांधवांचे लक्ष या कार्यक्रमाकडे लागले आहे.

आयोजन स्थळ आणि कालावधी

या तीन दिवसीय संमेलनाचे आयोजन नाशिकमधील मराठा विद्याप्रसारक समाज संस्थेच्या के.टी.एच.एम. महाविद्यालयाच्या विस्तीर्ण प्रांगणात करण्यात येणार आहे. साहित्यिक, अभ्यासक, संशोधक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील मान्यवरांच्या उपस्थितीत विविध परिसंवाद, चर्चासत्रे आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात येईल.

बोलीभाषांच्या महोत्सवाने होणार सुरुवात

संमेलनाच्या औपचारिक कार्यक्रमांना प्रारंभ होण्यापूर्वी २६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी सकाळी ८.३० वाजता मराठी बोलीभाषांच्या महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले आहे. मराठीच्या विविध बोलींची समृद्ध परंपरा आणि भाषिक वैविध्य यांचा गौरव करण्यासाठी हा विशेष उपक्रम राबवण्यात येणार आहे. यामुळे ग्रामीण तसेच प्रादेशिक भाषिक वारशाला व्यासपीठ मिळणार आहे.

जागतिक स्तरावर मराठीचा प्रचार-प्रसार

विश्व मराठी संमेलनाचे प्रमुख उद्दिष्ट म्हणजे मराठी भाषेचा जागतिक स्तरावर प्रचार आणि प्रसार करणे. परदेशात स्थायिक असलेल्या मराठी समाजाला एकत्र आणणे, नव्या पिढीला मराठी साहित्याशी जोडणे आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून भाषेचा विस्तार करणे, यावर विशेष भर दिला जाणार आहे.

या संदर्भात राज्याचे उद्योग व मराठी भाषा मंत्री तथा संमेलनाचे निमंत्रक डॉ. उदय सामंत यांनी संमेलनाच्या आयोजनाची माहिती दिली आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली विविध समित्यांमार्फत नियोजनबद्ध तयारी सुरू आहे.

साहित्यिक आणि सांस्कृतिक मेजवानी

तीन दिवस चालणाऱ्या या संमेलनात कवी संमेलने, परिसंवाद, पुस्तक प्रदर्शन, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि विविध विषयांवरील चर्चासत्रांचा समावेश अपेक्षित आहे. मराठी साहित्यिक वारसा, नवोदित लेखकांचे योगदान आणि डिजिटल युगातील भाषेचे स्थान यांसारख्या विषयांवर सखोल चर्चा होणार आहे.

नाशिकसाठी अभिमानाची बाब

नाशिक शहराला या आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या संमेलनाचे यजमानपद मिळणे ही मोठी गौरवाची बाब मानली जात आहे. धार्मिक, सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा लाभलेल्या नाशिकमध्ये होणारे हे विश्व मराठी संमेलन राज्यभरातील मराठी प्रेमींसाठी एक महत्त्वाचा सांस्कृतिक सोहळा ठरणार आहे.

एकूणच, विश्व मराठी संमेलन २०२६ नाशिक हे मराठी भाषा आणि संस्कृतीच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी नवे दालन उघडणारे ठरणार असून, देश-विदेशातील मराठी समाजाला एकत्र आणण्याचा प्रयत्न या माध्यमातून होणार आहे.

नाशिक शहरात 26 फेब्रुवारी ते 1 मार्च 2026 या कालावधीत ‘विश्व मराठी संमेलन 2026 नाशिक’ मोठ्या उत्साहात पार पडणार आहे. मराठी भाषा, साहित्य, कला, संस्कृती आणि आधुनिक प्रवाह यांचा समन्वय साधणाऱ्या या चार दिवसीय सोहळ्यात राज्यभरातील मान्यवर, साहित्यिक, कलाकार आणि नागरिक मोठ्या संख्येने सहभागी होणार आहेत.

26 फेब्रुवारी: मराठी बोली महोत्सवाने प्रारंभ

संमेलनाची सुरुवात 26 फेब्रुवारी रोजी महाकवी कालिदास कलामंदिर (दादासाहेब फाळके रंगमंच) येथे ‘मराठी बोलींचा महोत्सव’ या विशेष कार्यक्रमाने होणार आहे. सकाळी उद्घाटन समारंभात विविध मान्यवरांचा सत्कार होईल.

यानंतर दिवसभर बहिणाबाईंची गाणी व कविता, पारंपरिक बोहाडा (मुखवटा नृत्य), अहिराणी गीतांचा कार्यक्रम, विदर्भातील झाडीपट्टी नाट्यप्रकार, आराधी लोकनृत्य, ‘जागर शिवबाचा’ आणि रात्री नाट्यप्रयोग असे विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम सादर केले जातील.

27 फेब्रुवारी: मराठी भाषा गौरव दिन आणि संगीत रजनी

27 फेब्रुवारी रोजी के.टी.एच.एम. महाविद्यालय, गंगापूर रोड येथे मुख्य कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. सकाळी कवी कुसुमाग्रज यांच्या निवासस्थानापासून शोभायात्रा काढण्यात येणार आहे.

दुपारी ‘मराठी भाषा गौरव दिन’ निमित्त पुरस्कार वितरण समारंभ होईल. पुरस्कारार्थींसोबत विशेष चर्चासत्राचे आयोजन करण्यात आले आहे.

सायंकाळी सुप्रसिद्ध गायक Rahul Deshpande यांची संगीत मैफल (संगीत रजनी) रसिकांसाठी खास आकर्षण ठरणार आहे.

28 फेब्रुवारी: साहित्य, माध्यमे आणि समाजमाध्यमांचा संगम

तिसऱ्या दिवशी मनाचे श्लोक, पालखी व जाखडी सादरीकरणाने कार्यक्रमाला सुरुवात होईल. ‘माध्यमातील मराठी भाषा’ या विषयावर पत्रकार आणि संपादक सहभागी होणार आहेत.

‘सांस्कृतिक विश्वातील मराठी भाषा’ या परिसंवादात दिग्दर्शक Nagraj Manjule, Ashok Hande यांसारखे मान्यवर सहभागी होतील.

समाजमाध्यमांवरील मराठी प्रभावकांचे चर्चासत्र आणि ‘अभिमान मराठी – अभिजात मराठी’ हा विशेष कार्यक्रमही सायंकाळी रंगणार आहे.

त्याच दिवशी शाहीर वामनदादा कर्डक मंचावर मराठी माध्यम शाळांचे सक्षमीकरण, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि मराठी, प्रकाशन क्षेत्रातील बदलते प्रवाह तसेच आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील मराठी मंच या विषयांवर सत्रे आयोजित करण्यात आली आहेत.

1 मार्च: बालसाहित्य ते चित्रपटसृष्टीपर्यंत

1 मार्च रोजी मल्लखांब प्रात्यक्षिकांनी दिवसाची सुरुवात होईल. मराठी बालसाहित्य, समृद्ध मराठी भाषा आणि कवी संमेलन असे विविध कार्यक्रम पार पडतील.

‘मराठी चित्रपटातील आधुनिकीकरण’ या विषयावर दिग्गज दिग्दर्शक Mahesh Manjrekar आणि Jabbar Patel यांचा सहभाग असणार आहे.

भव्य समारोप सोहळा

रविवार, 1 मार्च 2026 रोजी सायंकाळी 5 वाजता चौथ्या विश्व मराठी संमेलनाचा समारोप सोहळा होणार आहे. या कार्यक्रमाला राज्याचे राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांच्यासह अनेक मान्यवर उपस्थित राहणार आहेत.

यावेळी ‘कलारत्न पुरस्कार’ सुप्रसिद्ध संगीतकार जोडी Ajay-Atul यांना प्रदान करण्यात येणार आहे.

संमेलनाच्या सांगता कार्यक्रमात लोकप्रतिनिधी, साहित्यिक, संशोधक, कलाकार आणि मराठीप्रेमी नागरिकांनी मोठ्या संख्येने उपस्थित राहावे, असे आवाहन आयोजकांनी केले आहे.