देशात शहरांच्या आणि राज्यांच्या नामांतराचा विषय पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. केरळ राज्याच्या नावात बदल करण्याच्या प्रस्तावाला केंद्र सरकारने संमती दिल्यानंतर आता राष्ट्रीय राजधानी देहलीचे नाव बदलण्याची मागणी पुढे आली आहे. भाजपचे खासदार प्रवीण खंडेलवाल यांनी देहलीचे नाव ‘इंद्रप्रस्थ’ करण्याचा प्रस्ताव मांडत केंद्रीय गृहमंत्री अमित शहा यांना अधिकृत पत्र पाठवले आहे.
ऐतिहासिक नाव पुनर्स्थापित करण्याची भूमिका
‘देहलीचे नाव इंद्रप्रस्थ’ करावे, अशी स्पष्ट मागणी खासदार खंडेलवाल यांनी आपल्या पत्रात नोंदवली आहे. त्यांच्या मते, ‘देहली’ हे नाव मध्ययुगीन आणि वसाहतवादी काळाशी संबंधित आहे, तर ‘इंद्रप्रस्थ’ हे नाव भारतीय प्राचीन परंपरा आणि सांस्कृतिक वारशाचे प्रतीक मानले जाते. त्यामुळे राजधानीला तिची ऐतिहासिक ओळख पुन्हा देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
भारतातील नामांतराची परंपरा
याआधी देशात अनेक शहरांची नावे बदलण्यात आली आहेत. कलकत्ता चे कोलकाता, अलाहाबाद चे प्रयागराज, मद्रास चे चेन्नई आणि बाँबे चे मुंबई असे बदल अधिकृतपणे करण्यात आले आहेत. या पार्श्वभूमीवर देहलीचे नामांतर होण्याची शक्यता आणि त्यावर होणारी राजकीय व सामाजिक चर्चा महत्त्वाची ठरणार आहे.
राजकीय आणि सांस्कृतिक परिणाम
राजधानीचे नाव बदलण्याचा निर्णय केवळ प्रशासकीय नसून तो सांस्कृतिक आणि राजकीय दृष्ट्याही मोठा मानला जातो. ‘इंद्रप्रस्थ’ हे नाव महाभारतकालीन संदर्भाशी जोडले गेलेले असल्याने त्याला ऐतिहासिक आणि पौराणिक महत्त्व आहे. त्यामुळे या मागणीमुळे राजकीय वर्तुळात तसेच जनमानसात विविध प्रतिक्रिया उमटण्याची शक्यता आहे.
पुढील प्रक्रिया काय?
सध्या हा प्रस्ताव पत्राद्वारे मांडण्यात आला असून, केंद्र सरकारकडून याबाबत अधिकृत भूमिका स्पष्ट झालेली नाही. देहलीचे नाव इंद्रप्रस्थ करण्याच्या मागणीवर पुढील काळात काय निर्णय घेतला जातो, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
राजधानीच्या नामांतराचा मुद्दा आगामी काळात राष्ट्रीय चर्चेचा विषय ठरू शकतो. ‘देहलीचे नाव इंद्रप्रस्थ’ या प्रस्तावावर केंद्र सरकारची भूमिका आणि त्यानंतरची प्रक्रिया याबाबत स्पष्टता येणे महत्त्वाचे ठरेल.
