नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे आयोजित एआय समिट भारत मंडपम परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) संदर्भात भारताची भूमिका स्पष्ट करत जागतिक स्तरावर महत्त्वपूर्ण संदेश दिला. तंत्रज्ञान हे कोणत्याही देशासाठी सत्तेचे शस्त्र नसून विकासाचे प्रभावी साधन आहे, असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.
एआय: इतिहासाला कलाटणी देणारे तंत्रज्ञान
मानवी इतिहासात काही निर्णायक टप्पे असे आले आहेत ज्यांनी संपूर्ण शतकांचा प्रवाह बदलला. औद्योगिक क्रांतीपासून डिजिटल युगापर्यंत प्रत्येक परिवर्तनाने समाजरचनेवर मोठा परिणाम केला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता हे देखील अशाच प्रकारचे ऐतिहासिक वळण असल्याचे पंतप्रधानांनी नमूद केले.
एआय केवळ मशीनला अधिक बुद्धिमान बनवत नाही, तर मानवी क्षमतांनाही विस्तार देत आहे. मशीन लर्निंगपासून लर्निंग मशीनपर्यंतचा प्रवास वेगवान, सखोल आणि व्यापक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
एआय सर्वांसाठी – डिजिटल दरी कमी करण्यावर भर
भारताने डिजिटल दरी कमी करण्यासाठी ज्या प्रकारे व्यापक प्रयत्न केले, त्याच धर्तीवर एआय तंत्रज्ञान देखील जगातील विकसनशील देशांपर्यंत पोहोचले पाहिजे, असे मोदी म्हणाले. तंत्रज्ञानाचा लाभ सर्वसामान्य नागरिकांपर्यंत पोहोचवणे ही भारताची प्राथमिकता असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
काहीजण नवीन तंत्रज्ञानाबाबत साशंक असतात; मात्र भारतातील तरुण पिढी एआय तंत्रज्ञान आत्मविश्वासाने स्वीकारत आहे. ही बाब विशेष उल्लेखनीय असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
१०० हून अधिक देशांचा सहभाग
या एआय समिट भारत मंडपम परिषदेत १०० पेक्षा अधिक देशांचे प्रतिनिधी सहभागी झाले होते. जगभरातील मान्यवरांच्या उपस्थितीमुळे परिषदेला जागतिक स्तरावर विशेष महत्त्व प्राप्त झाले. प्रदर्शन विभागात दाखवण्यात आलेल्या नव्या एआय तंत्रज्ञानामुळे सहभागी प्रतिनिधींमध्ये मोठा उत्साह दिसून आला.
विशेष म्हणजे, परिषदेत मोठ्या संख्येने तरुणांची उपस्थिती होती. ही नव्या भारताची आत्मविश्वासपूर्ण ओळख असल्याचे पंतप्रधानांनी नमूद केले.
जबाबदारीने एआयचा वापर आवश्यक
एआय तंत्रज्ञानाचा वेगाने विस्तार होत असताना त्याचा वापर जबाबदारीने करणे अत्यंत आवश्यक आहे. भविष्यातील पिढ्यांना आपण कोणत्या स्वरूपातील एआय देणार आहोत, याबाबत सजग राहणे ही प्रत्येक देशाची सामूहिक जबाबदारी आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
मोठा आणि व्यापक दृष्टिकोन ठेवून एआयचा उपयोग मानवतेच्या कल्याणासाठी व्हावा, यासाठी आंतरराष्ट्रीय सहकार्य महत्त्वाचे असल्यावर त्यांनी भर दिला.
भारताची जागतिक भूमिका
जगातील सर्वात मोठ्या तरुण लोकसंख्येचा देश म्हणून भारत एआय क्षेत्रात निर्णायक भूमिका बजावू शकतो. नवोन्मेष, स्टार्टअप संस्कृती आणि डिजिटल पायाभूत सुविधा यांच्या आधारे भारत एआय क्रांतीत अग्रभागी राहू शकतो, असा विश्वास व्यक्त करण्यात आला.
एकूणच, एआय समिट भारत मंडपम परिषदेतून भारताने स्पष्ट संदेश दिला आहे की कृत्रिम बुद्धिमत्ता ही सत्तेसाठी नव्हे तर सर्वांगीण विकासासाठी वापरली जाणारी शक्ती आहे. जबाबदारी, सर्वसमावेशकता आणि मानवकेंद्री दृष्टिकोन या तत्त्वांवर आधारित एआयचा वापरच भविष्यातील जगाची दिशा ठरवणार आहे.
