नवी दिल्ली : देशातील पाच महत्त्वाच्या राज्यांमधील आगामी विधानसभा निवडणुकांचे वेळापत्रक केंद्रीय निवडणूक आयोगाने अधिकृतपणे जाहीर केले आहे. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांनी पत्रकार परिषदेत निवडणूक कार्यक्रमाची माहिती देताना संपूर्ण प्रक्रियेचा तपशील दिला.
निवडणूक आयोगाच्या घोषणेनुसार पश्चिम बंगाल, तामिळनाडू, केरळ, आसाम आणि केंद्रशासित प्रदेश पुडुचेरी या राज्यांमध्ये मतदान होणार आहे. या निवडणुकांमध्ये एकूण १७.४ कोटी मतदार आपला मतदानाचा हक्क बजावणार आहेत.
मतदानाच्या तारखा जाहीर
आयोगाने जाहीर केलेल्या कार्यक्रमानुसार काही राज्यांमध्ये मतदान एकाच टप्प्यात होणार आहे, तर काही ठिकाणी दोन टप्प्यांत मतदानाची प्रक्रिया राबवली जाणार आहे.
- केरळ, आसाम आणि पुडुचेरी : ९ एप्रिल रोजी एकाच टप्प्यात मतदान
- तामिळनाडू : २३ एप्रिल रोजी मतदान
- पश्चिम बंगाल : २३ एप्रिल आणि २९ एप्रिल या दोन टप्प्यांत मतदान
या सर्व राज्यांतील मतमोजणी ४ मे २०२६ रोजी होणार असल्याची माहिती आयोगाने दिली.
निवडणूक व्यवस्थेची मोठी तयारी
या पाच राज्यांतील विधानसभा निवडणुकांसाठी निवडणूक आयोगाने मोठ्या प्रमाणावर प्रशासकीय आणि सुरक्षाविषयक तयारी केली आहे. उपलब्ध माहितीनुसार—
- एकूण मतदारसंख्या : १७.४ कोटी
- विधानसभा मतदारसंघ : ८२४
- मतदान केंद्रे : २.१९ लाख
- निवडणूक प्रक्रियेसाठी कर्मचारी : सुमारे २५ लाख
या विशाल निवडणूक व्यवस्थेमुळे देशातील सर्वात मोठ्या लोकशाही प्रक्रियांपैकी एक पुन्हा अनुभवायला मिळणार आहे.
राज्यांच्या कार्यकाळाचा शेवट
मे आणि जून २०२६ दरम्यान या राज्यांच्या विधानसभांचा कार्यकाळ संपत असल्यामुळे निवडणुका वेळेत घेणे आवश्यक आहे. त्यामुळे निवडणूक आयोगाने नियोजनबद्ध पद्धतीने संपूर्ण प्रक्रिया आखली आहे.
मुख्य निवडणूक आयुक्तांनी सांगितले की, निवडणूक ही केवळ सत्ता मिळवण्याची प्रक्रिया नसून संघराज्य व्यवस्थेत राज्यांचे स्वतंत्र महत्त्व अधोरेखित करणारी लोकशाहीची मूलभूत प्रक्रिया आहे.
राष्ट्रीय राजकारणासाठी महत्त्वाची निवडणूक
राजकीय विश्लेषकांच्या मते, पाच राज्यांची विधानसभा निवडणूक 2026 ही आगामी २०२९ लोकसभा निवडणुकीची उपांत्य फेरी मानली जात आहे. या निवडणुकांमध्ये राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी (NDA) आणि ‘इंडिया’ आघाडी यांच्यातील राजकीय ताकदीची चाचणी होण्याची शक्यता आहे.
या निवडणुकीचे निकाल देशातील राजकीय समीकरणांवर आणि भविष्यातील आघाड्यांवर महत्त्वाचा परिणाम करू शकतात.
भौगोलिक आणि सांस्कृतिक विविधतेनुसार नियोजन
पाचही राज्यांची भौगोलिक परिस्थिती, सामाजिक रचना आणि राजकीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन मतदानाचे टप्पे ठरवण्यात आले आहेत. तामिळनाडू आणि केरळ सारख्या राज्यांमध्ये मतदान एका टप्प्यात पूर्ण होणार असले तरी पश्चिम बंगालसारख्या संवेदनशील राज्यात दोन टप्प्यांत मतदान ठेवण्यात आले आहे.
निवडणूक आयोगाने सांगितले की, पारदर्शक आणि शांततेत निवडणूक प्रक्रिया पार पाडण्यासाठी सुरक्षा दलांची मोठ्या प्रमाणावर नियुक्ती केली जाणार आहे.
लोकशाहीचा मोठा उत्सव
एकूण १७.४ कोटी मतदारांचा सहभाग असलेली ही निवडणूक भारतीय लोकशाहीसाठी अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे. पुढील काही आठवड्यांत देशातील राजकीय वातावरण अधिक तापण्याची शक्यता असून सर्व पक्षांनी प्रचाराची जोरदार तयारी सुरू केली आहे.
