भारत आणि युरोपियन युनियन (EU) यांच्यातील दीर्घ प्रतीक्षेनंतर मुक्त व्यापार करार (FTA) अखेर जाहीर करण्यात आला आहे. या ऐतिहासिक कराराला ‘मदर ऑफ ऑल डील’ असे नाव देण्यात आले असून, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी याला भारताच्या आर्थिक इतिहासातील एक मोठा टर्निंग पॉइंट म्हटले आहे. युरोपियन काऊन्सिलचे अध्यक्ष एंटोनियो लुईस सांतोस दा कोस्टा, युरोपियन कमिशनच्या अध्यक्षा उर्सुला वॉन डेर लेयेन आणि पंतप्रधान मोदी यांच्या उपस्थितीत या कराराची औपचारिक घोषणा करण्यात आली.
या मुक्त व्यापार करारासोबतच भारत आणि युरोपियन युनियनने सुरक्षा आणि संरक्षण सहकार्याशी संबंधित महत्त्वाच्या करारांवरही स्वाक्षऱ्या केल्या आहेत. पंतप्रधान मोदी यांनी सांगितले की, भारताच्या इतिहासातील हा सर्वात मोठा मुक्त व्यापार करार असून, १८ वर्षांच्या चर्चेनंतर हा करार प्रत्यक्षात आला आहे. विशेष म्हणजे आज २७ तारखेला हा करार होत असल्याचा योगायोग त्यांनी उल्लेखनीय मानला.
पंतप्रधान मोदींच्या मते, या करारामुळे भारतीय शेतकरी आणि लघुउद्योगांना युरोपियन बाजारपेठेत अधिक सुलभ प्रवेश मिळणार आहे. सध्या भारत आणि EU यांच्यात सुमारे १८० अब्ज युरोचा वार्षिक व्यापार होतो, तर ८ लाखांहून अधिक भारतीय नागरिक विविध युरोपियन देशांमध्ये वास्तव्यास आहेत. या करारामुळे स्ट्रॅटेजिक टेक्नॉलॉजी, स्वच्छ ऊर्जा, डिजिटल गव्हर्नन्स आणि विकास भागीदारी अशा अनेक क्षेत्रांमध्ये सहकार्याची नवी दारे उघडणार आहेत.
हा करार समाजातील सर्व घटकांना लाभ देणारा असल्याचे पंतप्रधानांनी स्पष्ट केले. विशेषतः वाहन उद्योगाच्या दृष्टीने हा करार महत्त्वाचा मानला जात आहे. युरोपियन कारवरील आयात शुल्कात लक्षणीय कपात होण्याची शक्यता असून, त्यामुळे भारतात लक्झरी वाहनांच्या किमती कमी होण्याचा मार्ग मोकळा होणार आहे. याचा थेट फायदा भारतीय ग्राहकांना होणार असल्याचेही त्यांनी सांगितले.
युरोपियन कमिशनच्या अध्यक्षा उर्सुला वॉन डेर लेयेन यांनीही हा मुक्त व्यापार करार ऐतिहासिक असल्याचे सांगत, भारत आणि युरोपने एक नवा इतिहास रचल्याचे मत व्यक्त केले. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म X वर पोस्ट करताना त्यांनी या कराराला ‘मदर ऑफ ऑल डील’ असे संबोधले. त्यांच्या मते, या करारामुळे जवळपास दोन अब्ज लोकांसाठी एक मोठे मुक्त व्यापार क्षेत्र तयार झाले असून, त्याचा दोन्ही बाजूंना दीर्घकालीन फायदा होणार आहे.
उर्सुला वॉन डेर लेयेन यांनी हेही स्पष्ट केले की, हा करार फक्त सुरुवात आहे. येत्या काळात भारत आणि युरोपियन युनियन आपले धोरणात्मक, आर्थिक आणि तांत्रिक संबंध आणखी मजबूत करतील. एकूणच, भारत–EU मुक्त व्यापार करार हा जागतिक अर्थव्यवस्थेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा टप्पा मानला जात असून, भारताच्या विकास प्रवासात तो ‘गेम चेंजर’ ठरण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
