आपल्या जीवनात गुरूंचे स्थान सर्वोच्च आहे. त्यांचे महत्त्व केवळ लौकिक स्तरावर मर्यादित नाही, तर पारमार्थिक दृष्टिकोनातून ते अनंत आणि अमूल्य आहे. सनातन धर्मानुसार गुरू हे आत्मोद्धाराचे प्रमुख साधन मानले गेले आहे. त्यामुळे गुरुपौर्णिमेच्या या पवित्र दिवशी आपण गुरूंप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा प्रयत्न करतो, तो खरोखर अपुरा वाटतो.
गुरु म्हणजे केवळ मार्गदर्शक नाहीत, तर ईश्वरी कार्याचे साक्षात प्रतिनिधी असतात. प.पू. भक्तराज महाराज यांच्या आज्ञेने सुरू झालेले सनातन राष्ट्राचे कार्य हेच त्याचे उत्तम उदाहरण आहे. हजारो साधक तन, मन आणि धन अर्पण करून या दैवी कार्यात सहभागी झाले आहेत. हे कार्य केवळ धार्मिक नाही, तर सामाजिक, आध्यात्मिक आणि राष्ट्रनिर्माणाचे अधिष्ठान आहे.
गुरु हे ‘शापादपि शरादपि’ या पद्धतीने धर्मरक्षण आणि धर्मसंस्थापनेचे कार्य करतात. त्यांनी सांगितलेली व्यष्टी (वैयक्तिक) साधना आणि समष्टी (सामूहिक) साधना ही काळानुरूप आपली दिशा ठरवते. असे गुरु दुर्मिळ असतात जे स्वतःही साधना करतात आणि इतरांकडूनही साधना करवून घेतात.
गुरुंच्या कृपेने आत्मज्ञान आणि साक्षात्कार शक्य होतो. ते केवळ या जन्मापुरते सीमित नसून आपल्या आत्मतत्त्वासाठी कार्यरत असतात. म्हणूनच मृत्यूनंतरच्या प्रवासातही ते आपले मार्गदर्शक असतात. सध्या सुरू असलेल्या आपत्काळात गुरुंचे मार्गदर्शन आणि कृपा अधिकच आवश्यक झाली आहे.
आजच्या दिवशी आपण एक संकल्प करूया –
गुरुंनी दिलेल्या साधनांचे मनापासून पालन करणे, भाव, तळमळ आणि शरणागती वाढवण्याची प्रार्थना करणे, आणि त्यांच्या कृपेचा अनुभव घेण्यासाठी अखंड प्रयत्नशील राहणे. कारण गुरुभक्तीमुळेच साक्षात्कार घडतो आणि आत्मज्ञान प्राप्त होते.
गुरुपौर्णिमेच्या या मंगलदिनी, गुरुचरणी शरण जाऊन त्यांच्या कार्यात सहभागी होऊया – हीच खरी गुरुदक्षिणा!
