भुवनेश्वर (ओडिशा) – भारताने आपल्या संरक्षण क्षमतेत आणखी एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठत ‘अग्नी-५’ Advanced Agni missile with MIRV) या प्रगत आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी पूर्ण केली आहे. ओडिशातील डॉ. एपीजे अब्दुल कलाम क्षेपणास्त्र चाचणी केंद्रातून ही चाचणी पार पडली असून, भारतीय संरक्षण क्षेत्रासाठी हा मोठा टप्पा मानला जात आहे.
या चाचणीचे विशेष वैशिष्ट्य म्हणजे ‘मल्टिपल इंडिपेंडेंटली टार्गेटेड री-एंट्री व्हेईकल’ (MIRV) प्रणालीचा वापर. या आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे एकाच क्षेपणास्त्रातून वेगवेगळ्या दिशेने अनेक वॉरहेड्स (स्फोटक क्षमता) पाठवता येतात. परिणामी, एकाच वेळी अनेक वेगवेगळ्या लक्ष्यांवर अचूक हल्ला करणे शक्य होते.
चाचणीदरम्यान ‘अग्नी-५’ने विविध अंतरावर आणि भिन्न दिशांमध्ये असलेल्या लक्ष्यांना अचूकरीत्या गाठल्याचे सांगण्यात आले. ही लक्ष्ये हिंद महासागर परिसरात पसरलेली होती. त्यामुळे या क्षेपणास्त्राच्या बहुलक्ष्यीय अचूकतेची पुन्हा एकदा पुष्टी झाल्याचे मानले जात आहे.
अग्नी-५ क्षेपणास्त्र हे भारताच्या दीर्घ पल्ल्याच्या क्षेपणास्त्र कार्यक्रमातील अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते. याची अंदाजे ५,००० ते ७,००० किलोमीटरपर्यंत मारक क्षमता असल्याचे सांगितले जाते, ज्यामुळे दूरवरच्या लक्ष्यांपर्यंत पोहोचणे शक्य होते.
या क्षेपणास्त्राचा वेग अत्यंत प्रचंड असून तो ‘मॅक २४’ म्हणजेच आवाजाच्या वेगापेक्षा जवळपास २४ पट अधिक असल्याचे मानले जाते. याच कारणामुळे शत्रूराष्ट्रांच्या रडार प्रणाली आणि क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणांसाठी हे रोखणे अत्यंत कठीण ठरू शकते.
तसेच, ‘अग्नी-५’मध्ये सुमारे दीड टन वजनाची क्षमता असल्याचे सांगितले जाते. त्यामुळे दीर्घ अंतरावर प्रभावी रणनीतिक क्षमता निर्माण करण्यासाठी हे क्षेपणास्त्र उपयुक्त मानले जाते. विशेष म्हणजे, शेकडो किलोमीटर अंतरावर असलेल्या अनेक लक्ष्यांना एकाच प्रक्षेपणातून साध्य करण्याची क्षमता यामध्ये आहे.
जागतिक स्तरावर पाहता, अमेरिका, रशिया, चीन, भारत, फ्रान्स आणि ब्रिटन या काही मोजक्या देशांकडेच आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञान उपलब्ध आहे. त्यामुळे भारताचे या गटातील स्थान अधिक बळकट झाल्याचे मानले जाते.
याशिवाय, ‘कॅनिस्टर’ तंत्रज्ञानाचा वापर ‘अग्नी-५’च्या प्रक्षेपण व्यवस्थेत करण्यात आला आहे. या प्रणालीमुळे क्षेपणास्त्र सुरक्षितपणे साठवणे, वाहतूक करणे आणि अल्प वेळेत कुठल्याही रणनीतिक ठिकाणी तैनात करणे अधिक सुलभ होते. परिणामी, देशाच्या कोणत्याही भागात आवश्यकतेनुसार त्याची जलद तैनाती शक्य होऊ शकते.
